Wzrok, jako jeden z fundamentalnych zmysłów, stanowi kluczowe źródło informacji o otaczającym świecie. Jednakże u zwierząt, takich jak psy i koty, które odziedziczyły zdolności polowania, oczy posiadają niezwykłe cechy, odbiegające od ludzkiego sposobu widzenia. Jak zatem czworonożni towarzysze postrzegają nasz świat?
Dla psa węch jest sensem nadrzędnym, a wzrok, w porównaniu do człowieka, jest słabszy. Pomimo tego psy radzą sobie dobrze w warunkach słabego oświetlenia, korzystając jednocześnie z węchu i słuchu. Natomiast koty, choć słabiej widzą na odległość niż ludzie, doskonale radzą sobie w ciemności. Choć podstawowe elementy budowy gałki ocznej są identyczne u psów, kotów i ludzi, ewolucja wyposażyła je w specjalne dostosowania charakterystyczne dla drapieżników.
Wszystkie psy, nawet te o płaskich mordach, jak mopsy czy pekińczyki, posiadają pole widzenia obejmujące 120° po bokach, podczas gdy ludzie osiągają jedynie 90° (łącznie 180°). Z kolei psy o wydłużonych nosach, jak charty, mają praktycznie panoramiczne pole widzenia, obejmujące niemal 270°! Koty z kolei posiadają pole widzenia na boki nieco lepsze niż ludzie, sięgające 200°. Duża liczba receptorów – pręcików – na ich siatkówce umożliwia wykrywanie najmniejszych ruchów w zasięgu wzroku, nawet bez bezpośredniego patrzenia na obiekt.
Pies świetnie widzi szybko poruszające się obiekty, takie jak lecąca piłka, podczas gdy nieruchome postacie mogą być dla niego trudne do dostrzeżenia. Kot, z kolei, ma podłużną źrenicę, zwężającą się w obliczu światła i rozszerzającą w ciemności, co umożliwia doskonałe widzenie w warunkach zmierzchu i nocy. Trzecia powieka, zwana migotką, pełni rolę ochronną podczas snu i chroni przed zanieczyszczeniami, jednocześnie nawilżając rogówkę.
Dlaczego zatem oczy tych zwierząt świecą w ciemności? Odpowiedzialna za ten efekt jest błona odblaskowa, znajdująca się za siatkówką, odbijająca światło wpadające do oka. Jest to cecha specyficzna dla kotowatych, ale występuje również u psów, wzmacniając ich widzenie nocne poprzez zwiększenie jasności i kontrastu obrazu.
Zakres rozpoznawanych barw przez psa jest ograniczony, a czopki w jego oku reagują na dwa rodzaje światła: żółte i niebieskie. Kot widzi świat głównie w odcieniach niebiesko-fioletowo-zielonych, a czerwień postrzega jako szarość. Oba zwierzęta doceniają jasność obiektów bardziej niż ich barwę, co wyjaśnia umiejętność psa przewodnika rozróżniania kolorów na sygnalizatorze świetlnym.
Warto dodać, że większość ras psów jest dalekowidza, doskonale widzącą w oddali, podczas gdy niektóre, jak sznaucery, owczarki czy rottweilery, są krótkowidzami, skoncentrowanymi na obiektach blisko nich. Koty również są dalekowidzami, co tłumaczy ich upodobanie do obserwowania z pewnej odległości, np. z wysokich półek. W sytuacjach, gdy wzrok nie wystarcza, zarówno psy, jak i koty, polegają na doskonałym węchu i słuchu, by skutecznie radzić sobie z otaczającym światem.
