Prowadzenie działalności nierejestrowanej to interesujące rozwiązanie dla osób, które chcą dorobić, przetestować pomysł na biznes lub zarabiać w sposób zgodny z prawem, bez zakładania firmy. W Polsce ta forma działalności została uregulowana przepisami ustawy Prawo przedsiębiorców i funkcjonuje jako legalny sposób uzyskiwania dochodu w niewielkiej skali. Poniżej wyjaśniamy, czym jest działalność nierejestrowana, kto może z niej korzystać, jakie są warunki i ograniczenia oraz obowiązki osoby ją prowadzącej.
Czym jest działalność nierejestrowana?
Działalność nierejestrowana (często nazywana też nierejestrową) to forma prowadzenia drobnej działalności zarobkowej bez obowiązku zakładania działalności gospodarczej. Oznacza to, że osoba fizyczna może oferować towary lub usługi, nie będąc przedsiębiorcą w świetle prawa, jeśli spełnia określone warunki.
Warunki prowadzenia działalności nierejestrowanej
Aby móc legalnie prowadzić działalność nierejestrowaną w Polsce, należy spełnić następujące kryteria:
- Próg przychodów miesięcznych – Przychody z działalności nie mogą przekroczyć 75% minimalnego wynagrodzenia brutto w danym miesiącu (od lipca 2023 jest to 2700 zł brutto, ale warto sprawdzać aktualne limity).
- Brak wcześniejszej działalności gospodarczej – Osoba nie może prowadzić zarejestrowanej działalności gospodarczej ani być wspólnikiem spółki cywilnej w okresie ostatnich 60 miesięcy.
- Charakter działalności – Działalność musi być wykonywana osobiście, na niewielką skalę i nie może wymagać koncesji, zezwoleń ani wpisów do rejestrów (np. działalność aptekarska, przewozy osób, sprzedaż alkoholu są wykluczone).
- Legalność działań – Musi to być legalna działalność, zgodna z przepisami podatkowymi, sanitarnymi i innymi obowiązującymi normami.
Przykłady działalności nierejestrowanej
- Rękodzieło (np. biżuteria, ozdoby, świece),
- Sprzedaż przetworów domowych na targach,
- Korepetycje,
- Małe usługi (np. krawieckie, kosmetyczne, drobne naprawy),
- Prowadzenie warsztatów lub zajęć dla dzieci i dorosłych.
Obowiązki osoby prowadzącej działalność nierejestrowaną
Mimo że działalność nie wymaga rejestracji w CEIDG, wiąże się z pewnymi obowiązkami:
- Prowadzenie uproszczonej ewidencji przychodów – Konieczne jest dokumentowanie każdej sprzedaży i kontrolowanie, czy przychody nie przekraczają ustawowego limitu.
- Rozliczenie podatkowe – Przychody z działalności nierejestrowanej należy wykazać w rocznym zeznaniu PIT-36, w rubryce „działalność nierejestrowana”.
- Faktury i paragony – Na życzenie klienta należy wystawić rachunek (fakturę bez VAT), nawet jeśli nie ma obowiązku posiadania kasy fiskalnej.
- ZUS – Brak obowiązku odprowadzania składek ZUS z tytułu działalności nierejestrowanej, co stanowi jedną z największych zalet tej formy działalności.
- Podatki – Płatnik nie płaci VAT (chyba że przekroczy limit zwolnienia), ale podatek dochodowy naliczany jest według skali podatkowej (12% do kwoty 120 000 zł rocznie).
Kiedy trzeba zarejestrować działalność?
Jeśli przychody w danym miesiącu przekroczą limit 75% minimalnego wynagrodzenia, należy niezwłocznie (w ciągu 7 dni) zarejestrować działalność gospodarczą w CEIDG. W takiej sytuacji wszystkie przychody od początku miesiąca uznaje się za uzyskane w ramach zarejestrowanej działalności.
Zalety i wady działalności nierejestrowanej
Zalety:
- Brak rejestracji w CEIDG,
- Brak ZUS-u,
- Proste rozliczenia,
- Idealne dla początkujących i testujących pomysł biznesowy.
Wady:
- Ograniczony próg dochodów,
- Brak możliwości rozliczania kosztów,
- Ograniczone zaufanie klientów (brak pełnego statusu firmy),
- Brak ubezpieczenia społecznego i zdrowotnego.
Podsumowanie
Działalność nierejestrowana to atrakcyjna opcja dla osób chcących prowadzić mały biznes, hobbystycznie zarabiać, lub sprawdzić swój pomysł na działalność gospodarczą bez dużych formalności i kosztów. Wymaga jednak świadomości przepisów, odpowiedzialności i dokładnego kontrolowania przychodów. Dla wielu to pierwszy krok do stworzenia dobrze prosperującego przedsiębiorstwa.
